کارگزاری
سوالات متداول

 1 بورس چيست؟

 بورس بازاري است که به صورت متشکل و رسمي فعاليت مي‌کند. بورس داراي انواعي است که عبارتند از: 1- بورس اوراق بهادار، 2- بورس کالا، 3- بورس ارز 4- بورس اوراق مشتق.

2 - بورس اوراق بهادار چيست و چه وظيفه‌اي دارد؟

بورس اوراق بهادار بازاري متشکل و رسمي است که اوراق بهادار پذيرفته شده در آن براساس قوانين و مقررات خاصي بين خريداران و فروشندگان دادوستد مي‌شود. وظيفة اصلي بورس اوراق بهادار فراهم آوردن بازاري شفاف (ارائة اطلاعات کامل براي خريداران و فروشندگان) براي دادوستد اوراق بهادار است.

3 - خريدوفروش سهام در بورس به چه شکل انجام مي‌شود؟

خريدوفروش سهام در بورس بوسيلة کارگزاران و از طريق سيستم رايانه‌اي انجام مي‌شود. به اين ترتيب که کارگزاران به وکالت از سهامداران سفارشات خريدوفروش را وارد سيستم معاملات مي‌کنند. معاملات در سيستم براساس روش حراج دو طرفه انجام مي‌شود. يعني نوبت‌هاي خريد براساس قيمت‌هاي بيشتر در هر لحظه و نوبت‌هاي فروش براساس کمترين قيمت در هر لحظه مرتب مي‌شوند و هر زمان که بهترين قيمت خريد و بهترين قيمت فروش برابر شد معامله بر روي سهام انجام مي‌شود.

4 - کارگزار کيست؟

کارگزار شخصي حقوقي (شرکتي) است که خريدوفروش سهام توسط وي صورت مي‌گيرد. مجوز کارگزاري به افرادي داده مي‌شود که علاوه بر داشتن برخي ويژگي‌ها از قبيل سوابق حرفه‌اي، قبولي در آزمون و امين‌بودن، مطابق قانون بازار اوراق بهادار جمهوري اسلامي مي‌بايست شرايط عضويت در کانون کارگزاران، پذيرش در بورس اوراق بهادار و مجوز فعاليت در بورس را دارا باشند.

5 - کد معاملاتي چيست و نحوة دريافت آن چگونه است؟

دادوستد در سيستم معاملات از طريق کد معاملاتي صورت مي‌گيرد. کد معاملاتي، کد ثابتي است که از طريق آن سرمايه‌گذار در سيستم معاملات شناسايي مي‌شود. اين کد که براساس مشخصات فردي سرمايه‌گذار ايجاد شده است. متشکل از سه حرف اول نام خانوادگي فرد سرمايه‌گذار و يک عدد پنج رقمي است که به صورت اتوماتيک توسط سيستم رايانه‌اي مشخص مي‌شود. لذا خريد و فروش اوراق بهادار مشروط به دريافت کد معاملاتي است که اين امر از طريق کارگزار و با ارائة مستندات شناسايي سرمايه‌گذار نظير شناسنامه و کد ملي امکان‌پذير است. دريافت کد معاملاتي براي اشخاص حقوقي (شرکت‌ها) مستلزم ارائة اساسنامه و روزنامة رسمي شرکت است.

6 - هزينة دادوستد سهام در بورس اوراق بهادار براي سهامدار به چه ميزاني است؟

مبلغي که خريدار براي سفارش‌هاي خريد مي‌پردازد عبارت از 4/0 درصد ارزش خريد بابت کارمزد کارگزار و 15/0 درصد ارزش خريد بابت کارمزد گسترش بورس است. براي سفارش‌هاي فروش، علاوه بر کارمزد کارگزار و کارمزد گسترش بورس، 5/0 درصد از محل فروش بابت ماليات پرداخت مي‌شود. حداقل کارمزد کارگزار 15.000 ريال و حداکثر آن 100 ميليون ريال مي‌باشد.

7 - وجه حاصل از فروش سهام چه زماني قابل وصول است؟

وجه حاصل از فروش سهام، سه روز کاري پس از انجام معامله قابل دريافت است. روزهاي کاري، ايام هفته به جز روزهاي پنج‌شنبه و تعطيلات رسمي مي‌باشد.

8 - چه زماني برگة سهام خريداري شده به دست خريدار مي‌رسد و از چه موقع قابل فروش است؟

گواهي‌نامة نقل و انتقال و سپردة سهام يک روز کاري پس از انجام معامله، در محل کارگزاري، آمادة تحويل به خريداران سهام است. فروش سهام خريداري شده نيز از هنگام دريافت گواهي‌نامة نقل و انتقال و سپردة سهام امکان‌پذير مي‌باشد.

9 - چرا قيمت سهام کاهش مي‌يابد؟

قيمت سهام هر لحظه و بر اثر تغييرات عرضه و تقاضاي بازار قابل تغيير است. اگر تعداد فروشندگان يک سهم از تعداد خريداران آن بيشتر باشد، يعني عرضة يک سهم براي فروش بيش از ميزان تقاضاي آن براي خريد باشد، قيمت آن سهم کاهش مي‌يابد و برعکس. براي تشريح رفتاري که به تغييرات عرضه و تقاضا در بازار سهام مي‌انجامد و سبب مي‌شود برخي خواهان يا خريدار يک سهم شوند و برخي ديگر رويگردان يا فروشندة آن باشند، نظريه‌هاي مختلفي شکل گرفته است. برخي معتقدند، اصلي‌ترين عامل شکل‌دهندة قيمت سهم شرکت نظر سرمايه‌گذاران در مورد ارزش واقعي آن شرکت است. در اين راستا، کاهش قيمت سهام مي‌تواند در اثر عوامل دروني و بروني مختلفي اعم از امور مالي شرکت و مسايل کلان سياسي و اقتصادي جهان، کشور و صنعتي باشد که شرکت در آن فعاليت مي‌کند. همچنين، در اکثر مواقعي که شرکت‌ها به سهامداران سود پرداخت مي‌کنند يا سرماية شرکت را افزايش مي‌دهند قيمت سهام کاهش مي‌يابد و اين کاهش قيمت کاملاً طبيعي است. چرا که مثلاً در زمان افزايش سرمايه، تعداد سهام افراد به همان ميزان که سرماية شرکت افزايش مي‌يابد زياد مي‌شود و افزايش تعداد سهام تا حدودي کاهش قيمت را جبران مي‌کند.

10 - مجمع عمومي چيست و انواع آن کدام است؟

مجمع عمومي شرکت سهامي، از اجتماع صاحبان سهام تشکيل مي‌شود. مقررات مربوط به حضور عدة لازم براي تشکيل مجمع عمومي و آراء لازم جهت اتخاذ تصميمات، در اساسنامة شرکت معين خواهد شد، مگر در مواردي که به موجب قانون تکليف خاصي براي آن مقرر شده باشد. براساس قانون تجارت، مجامع عمومي شرکت‌هاي سهامي به ترتيب عبارتند از مجمع عمومي مؤسس، مجمع عمومي عادي و مجمع عمومي فو‌ق‌العاده.

11 - مجمع عمومي مؤسس چه وظايفي بر عهده دارد ؟

وظايف مجمع عمومي مؤسس به قرار زير است: 1- رسيدگي به گزارش مؤسسين و تصويب آن و نيز احراز پذيره‌نويسي کلية سهام شرکت و تادية مبالغ لازم. 2- تصويب طرح اساسنامة شرکت و در صورت لزوم، اصلاح آن. 3- انتخاب اولين مديران و بازرس يا بازرسان شرکت. 4- تعيين روزنامة کثيرالانتشاري که هرگونه دعوت و اطلاعية بعدي براي سهامداران تا تشکيل اولين مجمع عمومي عادي در آن منتشر خواهد شد.

12 - اختيارات مجمع عمومي عادي ساليانه چيست و چه زماني برگزار مي‌شود ؟

مجمع عمومي عادي ساليانه براي رسيدگي به صورت‌هاي مالي شرکت، رسيدگي به گزارش مديران و بازرسان شرکت و تقسيم سود و اندوخته بين صاحبان سهام، سالي يکبار در زماني که در اساسنامة پيش‌بيني شده است، تشکيل مي‌شود. مجمع عمومي عادي با حضور حداقل بيش از نيمي از سهامداران به نسبت تعداد سهام رسميت مي‌يابد و تصميمات همواره با اکثريت نصف به علاوه يک آراء حاضر در جلسة رسمي معتبر خواهد بود. مهلت قانوني تشکيل مجمع عمومي عادي ساليانه طبق قانون تجارت حداکثر 4 ماه پس از پايان سال مالي شرکت مي‌باشد. دعوت صاحبان سهام براي تشکيل مجامع عمومي بايد از طريق نشر آگهي در روزنامه‌هاي کثيرالانتشار، سايت رسمي سازمان بورس يا سايت شرکت به عمل آيد. فاصله بين نشر آگهي و تاريخ تشکيل مجمع حداقل 10 روز و حداکثر 40 روز مي‌باشد.

13 - مجمع عمومي فوق‌العاده چيست و چه زماني برگزار مي‌شود؟

موضوعات اصلاح يا تغيير مواد اساسنامة شرکت، کاهش يا افزايش سرمايه و انحلال شرکت فقط در مجمع عمومي فوق‌العاده قابل رسيدگي است. در مجمع عمومي فوق‌العاده دارندگان بيش از نصف سهامي که حق رأي دارند بايد حاضر باشند و تصميمات مجمع همواره با اکثريت دو سوم آراء حاضر در جلسة رسمي معتبر خواهد بود.

14 - افزايش سرمايه چيست؟

هر گاه شرکت براي توسعة فعاليت‌هاي خود به منابع مالي جديد نياز داشته باشد، با پيشنهاد هيئت مديره، سهامداران شرکت افزايش سرمايه را در جلسة مجمع عمومي فوق‌العاده مورد بررسي و رأي‌گيري قرار مي‌دهند تا سرماية شرکت به ميزان مورد نظر افزايش يابد.

15 - روش‌هاي افزايش سرمايه کدام است؟

شرکت‌ها از سه روش مي‌توانند سرماية خود را افزايش دهند. الف) از محل سود انباشته و اندوختة طرح و توسعه در قالب سهام جايزه ب) از محل آوردة نقدي و مطالبات در قالب حق تقدم ج) از محل صرف سهام. در روش اول شرکت، سهام جديد ناشي از افزايش سرمايه را به سهامداران مي‌دهد و براي اين کار نيازي به پرداخت وجه توسط سهامداران نمي‌باشد. در روش دوم شرکت، سهام جديد ناشي از افزايش سرمايه را به ازاي دريافت 1000 ريال براي هر حق تقدم (به قيمت اسمي سهم) به سهامداران مي‌فروشد. در روش سوم با سلب حق تقدم سهامداران، سهام جديد ناشي از افزايش سرمايه به قيمت بازار مورد پذيره‌نويسي کلية متقاضيان قرار مي‌گيرد.

16 - در چه صورت افزايش سرماية شرکت به سهامداران تعلق مي‌گيرد؟

افزايش سرمايه به سهامداري تعلق مي‌گيرد که در تاريخ اجراي مصوبه مجمع عمومي فوق‌العادة شرکت مبني بر افزايش سرمايه، مالک سهام شرکت باشد.

17 - اوراق جديد ناشي از افزايش سرمايه شرکت را چگونه مي‌توان دريافت کرد؟

براي اطلاع از نحوة دريافت اوراق جديد ناشي از افزايش سرمايه هر شرکت پذيرفته شده در بورس مي‌توان با قسمت اطلاع‌رساني تالارهاي معاملاتي و يا با امور سهام شرکت مربوطه ارتباط برقرار کرد.

18 - چه فرقي بين سهام سپرده وغيرسپرده وجود دارد؟

سهام سپرده شده در سيستم معاملاتي سازمان بورس قابل معامله مي‌باشد و برگه سهم آن توسط سازمان بورس چاپ شده است. اما سهام غيرسپرده در سازمان بورس قابل معامله نمي‌باشد و برگه سهم آن توسط شرکت مربوطه چاپ شده است.

19 - براي سپرده کردن سهام چه بايد کرد؟

براي سپرده‌کردن سهام غيرسپرده برگة سهم شرکت، به يکي از کارگزاران بورس در تالارهاي معاملاتي تحويل داده مي‌شود تا پس از تحويل آن به سازمان بورس، برگه سهم شرکت باطل و برگه سهم سپرده شده توسط سازمان بورس چاپ و سپس تحويل کارگزار مربوطه شود.

20 - سهام شناور آزاد شرکت‌هابه چه معني است؟

منظور از سهام شناور آزاد مقدار سهمي است که انتظار مي‌رود در آينده نزديک، قابل معامله باشد. يعني در مالکيت دارندگاني است که آماده‌اند در صورت پيشنهاد قيمت مناسب از سوي خريداران آن را براي فروش ارائه کنند.

21 - پنجاه شرکت فعال‌تر بورس به چه معني است؟

منظور از 50 شرکت فعال‌تر بورس شرکت‌هايي هستند که قدرت نقدشوندگي سهامشان نسبت به ساير شرکت‌ها بيشتر باشد. به عبارت ديگر تقاضا براي سهام اين شرکت‌ها از ساير شرکت‌هاي پذيرفته شده در بورس بيشتر است.

22 - چگونه پنجاه شرکت فعال‌ترانتخاب مي‌شوند؟

انتخاب 50 شرکت فعال‌تر بورس براساس شش معيار، در دوره‌هاي سه‌ماهه صورت مي‌گيرد که همة اين معيارها در رابطه با ميزان نقدشوندگي سهام است. اين معيارها عبارتند از: 1- تعداد سهام معامله شده، 2- ارزش سهام معامله شده، 3- تعداد روزهاي معامله، 4- دفعات معامله، 5- ميانگين تعداد سهام منتشر شده، 6- ميانگين ارزش جاري سهام شرکت.

23 - در چه شرايطي نماد يک شرکت توسط بورس متوقف مي‌شود؟

در صورت وقوع هر يک از موارد زير نماد شرکت متوقف مي‌شود: 1- هنگام برگزاري مجامع عمومي، 2- تغيير محل شرکت، 3- تعديل EPS، 4- افزايش سرمايه، 5- تعيين اعضاي هيئت مديره، 6- عدم ارائة اطلاعات شفاف به بورس.

24 - درآمد هر سهم (EPS)چيست؟

درآمد هر سهم يا به اختصار EPS، از تقسيم سود خالص شرکت پس از کسر ماليات، بر تعداد کل سهام شرکت، محاسبه مي‌شود.

25 - P/E به چه معناست؟

معياري است که درآمد سالانه يک سهم را با قيمت بازار آن مقايسه مي‌کند و از تقسيم قيمت بازار به درآمد يک سهم (EPS) بدست مي‌آيد.

26 - سود تقسيمي هر سهم (DPS)چيست؟

همه ساله شرکت‌ها بخشي از سود خالص را مطابق قانون (ذخيره قانوني) و بخشي را براساس نياز شرکت نزد خود نگهداري مي‌کنند و مابقي را بين سهامداران تقسيم مي‌نمايند. بنابراين سود تقسيمي هر سهم از تقسيم کل سود قابل تقسيم به تعداد سهام شرکت بدست مي‌آيد.

27 - سود شرکت‌ها چه زماني پرداخت مي‌شود؟

طبق قانون تجارت، در صورتي که در مجمع عمومي عادي ساليانه، تقسيم سود تصويب شود، شرکت بايد حداکثر ظرف 8 ماه از تاريخ تصويب، DPS را به سهامداران پرداخت کند.

28 - براي اطلاع از نحوة دريافت سود نقدي هر سهم شرکت (DPS)، به کجا بايد مراجعه کرد؟

براي اطلاع از مبلغ و نحوة دريافت DPS هر شرکت پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار، مي‌توان با واحد اطلاع‌رساني تالارهاي معاملاتي و يا با امور سهام شرکت مربوطه ارتباط برقرار کرد.

29 - سود نقدي هر سهم شرکت به چه سهامداراي تعلق مي‌گيرد؟

سود هر سهم به سهامداري تعلق مي‌گيرد که در تاريخ برگزاري مجمع عمومي ساليانه شرکت، مالک آن سهم باشد.

30 - اندوختة قانوني چيست؟

هيئت مديرة هر شرکت مکلف است هر سال 5 درصد از سود خالص شرکت را با عنوان اندوختة قانوني ذخيره نمايد. همين که اندوختة قانوني به 10 درصد کل سرمايه شرکت رسيد، ذخيره‌کردن آن اختياري است.

31 - بازار اوليه چيست؟

بازاري است که در آن اوراق بهاداري که يک ناشر اعم از يک شرکت يا دولت به منظور تأمين مالي خود براي اولين بار (براي عرضه به عموم) منتشر مي‌کند، به فروش مي‌رسد.

32 - بازار ثانويه چيست؟

در اين بازار اوراق بهاداري که قبلاً منتشر گرديده و در دست دارندگان است مورد مبادله قرار مي‌گيرد. نمونه متشکل اين بازار بورس اوراق بهادار است که از طريق کارگزاران اين وظيفه انجام مي‌گيرد.

33 - قيمت اسمي سهم يعني چه؟

مبلغي است که هنگام چاپ و انتشار برگة سهام توسط شرکت بر روي آن نوشته مي‌شود. اين رقم مطابق ماده 29 قانون تجارت نبايد از 10.000 ريال بيشتر باشد اما به طور معمول در اغلب شرکت‌هاي پذيرفته شده در بورس اين مبلغ 1.000 ريال است.

34 - قيمت بازار يعني چه؟

قيمتي است که براساس آن سهم در بورس اوراق بهادار مورد معامله قرار مي‌گيرد.

35 - پرتفوي (سبد سهام بورس) چيست؟

شامل مجموعه‌اي از سهام شرکت‌هاي پذيرفته شده در بورس مي‌باشد.

36 - دليل استفاده از سبد سهام چيست؟

افراد به منظور کاهش ريسک به جاي خريد سهم يک شرکت اقدام به خريد سهام شرکت‌هاي مختلف مي‌نمايند به عبارت ديگر نبايد تمامي تخم‌مرغ‌ها را در يک ظرف قرار داد.

37 - پذيره‌نويسي چيست؟

عبارت است از فرآيند خريد اوراق بهادار از ناشر و يا نمايندة او و پرداخت يا تعهد پرداخت وجه کامل آن طبق قرارداد.

38 - سهام جايزه چيست؟

اگر شرکت براي افزايش سرمايه از محل سود انباشته و بدون دريافت هيچگونه وجهي، سهام جديدي صادر و به سهامداران ارائه نمايد به اين نوع سهم، سهام جايزه گفته مي‌شود.

 39 - سود انباشته چيست؟

شرکت‌هاي سهامي هر ساله در صورت برخورداري از سود درصدي از آن را به جاي پرداخت به سهامداران، با اهداف مختلف در شرکت نگهداري مي‌کنند که مجموعة اين سودهاي نگهداري شده طي سال‌هاي مختلف سود انباشته گفته مي‌شود. اين سود در حساب مستقلي نگهداري مي‌شود.

40 - بازارگردان کيست؟

شخص حقوقي است که به منظور حفظ تعادل عرضه و تقاضاي سهام يک شرکت خاص و افزايش نقدشوندگي آن بر حسب شرايط بازار اقدام به خريد و فروش آن سهم مي‌نمايد.

41 - سهم چيست؟

سهم درصد معيني از مالکيت يک شرکت سهامي است. به عنوان مثال اگر سرماية شرکتي يک ميليون ريال باشد با فرض اينکه اين سرمايه به 10.000 سهم هزار ريالي تقسيم شده باشد فردي که 100 سهم اين شرکت را در اختيار دارد مالکيت و مشارکت وي در سود و زيان به اندازة يک درصد کل شرکت خواهد بود.

42 - ورقة سهم چيست؟

ورقة سهم سند قابل معامله‌اي است که نمايندة تعداد سهامي است که صاحب آن در شرکت سهامي دارد و اطلاعات مهمي از قبيل نام شرکت، شماره ثبت، نام و مشخصات دارندة سهام و مبلغ اسمي سهم بر روي آن نوشته شده است.

43 - شرکت سهامي چيست؟

شرکت سهامي شرکتي است که سرمايه آن به تعداد معيني سهم با ارزش مساوي تقسيم شده است.

44 - شرکت سهامي بر چند نوع است؟

شرکت‌هاي سهامي بر دو نوع سهامي عام و سهامي خاص تقسيم مي‌شوند. شرکت سهامي عام شرکتي است که مؤسسان آن قسمتي از سرمايه شرکت را از طريق فروش سهام به مردم تأمين مي‌کنند و شرکت سهامي خاص شرکتي است که تمام سرماية آن در موقع تأسيس، توسط مؤسسات تأمين شده است.

45 - ترازنامه چيست؟

صورت حسابي است که وضعيت مالي يعني دارائي‌ها، بدهي‌ها و سرماية شرکت را در پايان دورة مالي نشان مي‌دهد.

 46 - صورت سود و زيان چيست؟

صورت حسابي است که خلاصه و نتيجة عمليات يک سال مالي شرکت يعني درآمدها، هزينه‌ها و سود (زيان) شرکت را نشان مي‌دهد.

47 - اوراق مشارکت چيست؟

اوراق بهاداري است که با مجوز سازمان بورس و اوراق بهادار براي تأمين بخشي از منابع مالي مورد نياز طرح‌هاي سودآور توليدي و خدماتي صادر مي‌شود.

48 - تفاوت اصلي اوراق مشارکت و سهام چيست؟

اوراق سهام نشان‌دهندة مالکيت دارندة آن در يک شرکت سهامي است. اما اوراق مشارکت نشان‌دهندة مبلغ معيني بدهي صادرکننده (وام گيرنده) به دارنده (وام دهنده) آن است.

49 - حجم مبنا به چه معناست؟

حجم مبنا براي هر شرکت عبارت است از حداقل تعداد سهامي که بايد در طول يک روز کاري معامله شود تا قيمت پاياني بتواند تغيير کند.

50 - حجم مبنا براي هر سهم چگونه تعيين مي‌شود؟

در حال حاضر حجم مبنا براي هر شرکت معادل 20 درصد از تعداد کل سهام منتشرة شرکت تقسيم بر 250 روز کاري يعني 0008/0 تعداد کل سهام هر شرکت است.

51 - آيا افراد حقيقي مي‌توانند در بورس کالا خريد و فروش نمايند ؟

آري. همانند بورس اوراق بهادار افراد حقيقي مي‌توانند با گرفتن کد معاملاتي از کارگزاري‌ها اقدام به خريد و فروش در بورس کالا کنند.

52 - به طور کلي چند نوع اوراق مشارکت در ايران منتشر مي‌شود؟

در حالت کلي سه نوع اوراق مشارکت منتشر مي‌شود که شامل موارد زير است: الف- اوراق مشارکت بانک مرکزي ب- اوراق مشارکت وزارتخانه‌ها و شرکت‌هاي دولتي ج- اوراق مشارکت شرکت‌هاي پذيرفته شده در بورس .

53 - اوراق مشارکت بانک مرکزي چيست؟

اوراق مشارکتي است که به منظور اجراي سياست‌هاي اقتصادي دولت توسط بانک مرکزي منتشر مي‌شود و قابليت بازخريد توسط بانک عامل را دارد. اين دسته از اوراق در بورس اوراق بهادار قابل معامله نيست.