خدمات کارگزاری
معرفی بورس کالا

 

بورس های کالا در جهان

بررسی روند پیدایش و تکامل بورسهای کالا در جهان حاکی از آن است که ظهور و بسط فعالیت های این گونه بازارها در عرصه اقتصاد کشورها از قرن ١٩ به بعد در پی پاسخ گویی به برخی از نیازمندی های اقتصادی و در بسیاری موارد رفع برخی تنگناها و موانع در بازار کالاها بوده است .

به عبارت دیگر وجود برخی مشکلات در بازار کالا ( چه در بخش عرضه تقاضا و چه در بخش توزیع) و به تبع آن نوسانات قیمت کالاها و همچنین برخی از نارسایی ها و ناکارآمدی های بازارهای سنتی از یک طرف و مزایا و منافع ایجاد و راه اندازی بورسهای کالا و توانمندی آنها در رفع مشکلات فوق الذکر از طرف دیگر، مهمترین انگیزه و عواملی هستند که موجب پدیدار شدن بورس های کالا در صحنه اقتصاد کشورهای مختلف گشته‌اند.

در چنین شرایطی راه اندازی بورس های کالایی و به تبع آن، استفاده از ابزارهای مشتقه به ایجاد یک نظام سازمان یافته داد و ستد و توزیع کالاها در کشور های مختلف منجر شده و راه ورود به بازارهای جهانی را برای کشورها تسهیل نموده است . از قدیمی ترین ��ورس های کالای در جهان می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

  • بورس تجاری شیکاگو( CME ) با ١٧٠ سال سابقه
  • بورس فلزات لندن ( LME ) با ١٣٠ سال سابقه
  • بورس کالای نیویورک (NYMEX )
  • بورس کالای توکیو( TOCOM )
  • بورس کالای شانگهای(SHFE)
  • بورس کالای هند (MCX)

ضرورت تشکیل بورس کالا در ایران

بازار محصولات صنعتی و کشاورزی در ایران همواره با محدودیت ها و دشواری های ساختاری زیادی روبرو بوده است. مهمترین این مشکلات را می توان به شرح ذیل خلاصه نمود:

  • نوسانات کاذب قیمت محصولات ناشی از ارتباط نامشخص و نامناسب میان عرضه و تقاضا
  • عدم امکان مدیریت ریسک و محافظت از نوسانات آتی قیمت
  • فقدان یک نظام قیمت گذاری شفاف بر پایه تعادل میان عرضه و تقاضا و نیاز بازار
  • نبود یک سیستم اجرایی و ناظر بر حسن انجام تعهدات طرفین معامله
  • فقدان یک سیستم جمع آوری، پردازش و تحلیل اطلاعات و آمار تولید، واردات صادرات و مصرف در جهت اطلاع رسانی به بازار و تصمیم گیری مطلوب
  • عدم هماهنگی میان بخش های تولیدی و بازرگانی در زمینه واردات، صادرات و بازار مصرف

تدابیر قانونی برای ایجاد بورس کالای ایران

نیاز به ایجاد بازاری متشکل و سازمان یافته برای تقابل آزاد عرضه و تقاضا و دستیابی به اثرات مثبت این مهم در اقتصاد تولید و مصرف، دولت و مجلس شورای اسلامی را بر آن داشت تا بستر قانونی لازم جهت تاسیس و راه اندازی بورسهای کالایی را در ایران فراهم سازند. در این راستا با تصویب بند (ج) ماده (٩٥) قانون برنامه سوم و بند (الف) قانون برنامه چهارم شورای عالی بورس موظف به تشکیل و گسترش بورسهای کالایی در ایران گردید.

در پی این امر، بورس فلزات در شهریور ماه سال ٨٢ به عنوان اولین بورس کالای کشور فعالیت خود را آغاز کرد و پس از آن نیز بورس کالای کشاورزی در شهریور ماه سال ٨٣ شروع به فعالیت نمود. سپس بر اساس مصوبه شورای عالی بورس و قانون جدید بازار اوراق بهادار در آذر ماه سال ٨٥ موجبات تشکیل شرکت بورس کالای ایران با ادغام بورس فلزات و کشاورزی فراهم شد و پس از پذیره نویسی و برگزاری مجمع عمومی شرکت بورس کالای ایران از ابتدای مهر ماه سال ٨٦ فعالیت خود را آغاز کرد.

اهداف بورس کالای ایران

از مهمترین اهداف و اثرات بورس کالا می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

  • ایجاد بازاری قانونمند و سازمان یافته جهت تسهیل داد و ستد کالاها
  • سامان دهی بازار کالاها از طریق مکانیزم اجرایی ناظر بر تعهدات و تضمین منافع طرفین معامله
  • کشف شفاف قیمت کالاها بر اساس تعامل و تقابل عرضه و تقاضا و نیاز بازار
  • برقراری امکان اعمال مدیریت ریسک در بازار
  • امکان انجام معاملات نقد، نسیه، سلف آتی و اختیار با استفاده از ابزار های نوین مالی
  • توسعه سرمایه گذاری و فراهم سازی تسهیلات مالی برای خرید و فروش
  • اطلاع رسانی درباره وضعیت بازار داخلی و خارجی کالاهای پذیرش شده به منظور افزایش سطح دانش فعالان بازار

ارکان شرکت بورس کالای ایران

ارکان شرکت بورس کالای ایران ( سهامی عام ) عبارتند از:

  • مجامع عمومی
  • هیات مدیره
  • مدیر عامل
  • بازرس/حسابرس

شرکت توسط هیات مدیره ای غیر موظف مرکب از هفت شخص که توسط مجمع عمومی عادی با توجه به اساسنامه، قانون تجارت و مقررات برای مدت دو سال انتخاب می شوند، اداره می شود.