خدمات کارگزاری
فرآیند معاملات در بورس کالا

نخستین گام برای اقدام به خرید هر نوع کالایی از جمله محصولات کالایی در بورس کالای ایران در یافت کد مشتری در بورس کالا می‌باشد که این کد زمانی که مشتری برای اولین بار اقدام به خرید می‌کند ایجاد می‌شود و هر خریدار کالا از طریق کارگزار خود اقدام به دریافت کد مشتری می‌نماید.در مورد محصولات کالایی فقط اشخاص حقوقی می‌توانند برای خرید این محصولات از شرکت بورس کالای ایران اقدام کنند.مدارک و اطلاعات لازم جهت دریافت کد مشتریان حقوقی به شرح ذیل می‌باشد:

  • اصل و فتوکپی روزنامه رسمی‌ثبت شرکت
  • اصل و فتوکپی روزنامه رسمی‌آخرین تغییرات شرکت
  • فتوکپی شناسنامه و کارت ملی اعضا هیئت مدیره شرکت
  • فتوکپی اساسنامه شرکت
  • فرم تکمیل شده درخواست کد مشتریان حقوقی
  • فرم تکمیل شده احراز هویت مشتریان حقوقی
  • ارائه آخرین صورتهای مالی و گزارش حسابرس قانونی
  • کپی کارت اقتصادی شرکت
  • اعلام شناسه ملی شرکت
  • سایر مدارک، مجوزها و مستندات مثبته در خصوص فعالیت مشتری در حوزه های مرتبط با کالاهای مورد درخواست (پروانه بهره برداری، نامه وزارت صنایع و معادن، گواهی فعالیت صنعتی و سایر مدارک مبنی بر فعالیت در زمینه مرتبط)
  • افتتاح حساب وکالتی (سپرده کوتاه مدت یا قرض‌الحسنه) در یکی از بانکهای مورد تایید بورس کالا جهت واریز مبالغ پیش دریافت معاملات و تکمیل فرم وکالتی بانک مربوطه.
برای خرید از محصولات برخی از عرضه کنند گان محصولات کالایی (مانند فولاد مبارکه) داشتن کد اشتراک از عرضه کننده نیز ضروری می‌باشد.

فرایند خرید و تسویه قرارداد

  • تکمیل فرم درخواست خرید

    برای هر بار خرید می‌بایست فرم سفارش خرید کالا به وسیله خریدار تکمیل گردد. در این فرم خریدار، مشخصات دقیق کالای مورد نیاز خود را به همراه نام تولید کننده کالا، قیمت خرید و دیگر موارد مورد نظر مشخص می‌نماید. خریداران می‌توانند به صورت تلفنی نیز درخواست خرید خود را به کارگزار اعلام نمایند که در این صورت کارگزار فرم درخواست خرید را برای مشتری فکس می‌نماید و مشتری پس از امضاء و مهر کردن فرم درخواست کد مجددا آن را برای کارگزار ارسال می‌نماید. خریداران باید تا قبل از شروع معاملات، سفارش خرید خود را به کارگزار ارائه نمایند و نسخه تایید شده سفارش خرید را از کارگزار دریافت کنند.

  • واریز پیش پرداخت

    خریدار باید ١٠% ارزش تقریبی کالای مورد سفارش(قیمت پایه×حجم کالای مورد سفارش) خود را به عنوان تضمین خرید کالا در حساب وکالتی معرفی شده به بورس کالا واریز نماید که این مبلغ با ثبت سفارش کالا در سیستم در حساب مشتری مسدود می‌شود.در برخی موارد نحوه پرداخت، زمان و میزان پیش پرداخت توسط بورس کالا تغییر می‌کند مثلا ممکن است برای کالایی خاص میزان پیش پرداخت ٥٠% ارزش تقریبی تعیین شود که این موارد در اطلاعیه عرضه قید می‌شوند. مشتریان می‌توانند با مراجعه به سایت شرکت بورس کالای ایران به آدرس www.ime.co.ir اطلاعیه های عرضه محصولات را مشاهده نمایند. بورس می تواند بر حسب شرایط بازار، میزان پیش پرداخت را برای عرضه تا ١٠٠% بهای تقریبی معامله افزایش دهد. مشتریان برای خرید باید قبل از عرضه ی کالا در تالار نسبت به واریز پیش پرداخت و ثبت سفارش کالا از طریق کارگزاری اقدام فرمایند.

  • خرید کالا در تالار معاملاتی و فرآیندهای پس از آن

    کارگزار در زمان عرضه کالا در تالار معاملات، طبق درخواست خریدار و سقف قیمتی تعیین شده توسط وی و با توجه به شرایط موجود در رینگ معاملاتی با سایر کارگزاران رقابت نموده و در صورت امکان کالا را خریداری می‌نماید

انواع قراردادهای قابل معامله در بورس کالا

  • قرارداد نقدی

    قراردادی است که بهای کالا مورد معامله به صورت نقدی پرداخت می‌شود و تحویل بصورت فوری صورت میگیرد.

  • قرارداد نسیه

    قراردادی است که کالا بصورت فوری تحویل می‌شود و بهای آن در تاریخ سررسید پرداخت می‌گردد.

  • قرارداد سلف

    قراردادی است که برای خرید یا فروش یک کالا و تحویل در زمان مشخص در آینده و با قیمت معین منعقد می‌شود و تمام بهای آن، هنگام معامله پرداخت می‌گردد. این نوع قراردادها تا رسیدن موعد تحویل کالا، قابل معامله مجدد در بورس کالا نمی‌باشند.

  • قرارداد آتی

    قراردادی است که به عنوان شرط ضمن عقد لازم معامله سلف ،می‌توان آورد و بموجب آن عرضه کننده کالا (فروشنده) هنگام معامله سلف بمقدار وجه دریافتی، تعهد می‌کند که مقدار معینی از همان کالا با مشخصات منطبق بر استاندارد بورس را در زمان معین و با قیمت مشخص به طرف قرارداد تحویل نماید و خریدار نیز تعهد خرید می‌دهد و هر طرفی که از انجام تعهد تخلف نماید مبلغ معینی به طرف دیگر بپردازد.

  • قرارداد اختیار خرید

    قراردادی است که بموجب آن عرضه کننده کالا ، حق خرید مقدار معینی از کالا موردنظر ومنطبق با استاندارد بورس را در زمان معین و با قیمت مشخص به طرف قرارداد مصالحه می‌نماید، بدون آنکه طرف دیگر ملزم به خرید آن باشد.

  • قرارداد اختیار فروش

    قراردادی است که بموجب آن یک طرف قرارداد (خریدار) حق فروش مقدار معینی از کالا مورد نظر و منطبق با استاندارد بورس را در زمان معین و با قیمت مشخص با طرف دیگر مصالحه می‌نماید بدون آنکه طرف دیگر (فروشنده) ملزم به فروش آن باشد.

روش انجام معاملات در تالار بورس کالا

  • زمان سبز (یک دقیقه)

    در این زمان دستورات خرید و فروشی که قبل از تالار و در زمان اعلام شده در سیستم ثبت شده است، در سیستم تالار معاملات به نمایش در می‌آید. در این زمان کارگزار خریدار مجاز به تغییر قیمت (افزایش یا کاهش) کاهش تناژ و یا حذف سفارش می‌باشد.

  • زمان زرد (یک دقیقه)

    پس از اتمام زمان سبز، زمان زرد شروع می‌شود که اصطلاحا" به زمان حراج معروف است. در طی زمان حراج قیمت قابل تغییر است، بدین ترتیب که فروشنده فقط مجاز به کاهش قیمت پیشنهادی خود بوده و خریدار می‌تواند قیمت بالاتری را (حداکثر تا سقف پیشنهادی فروشنده) پیشنهاد دهد. با توجه به شرایط بازار و درخواست ناظر تالار و تا میزان حداکثر افزایش عرضه اعلامی‌در اطلاعیه عرضه و ثبت شده در سیستم، امکان افزایش عرضه از طرف کارگزار فروشنده در ٢٠ ثانیه ابتدایی این زمان وجود دارد. در این مرحله کارگزار خریدار می‌تواند قیمت پیشنهادی را بپذیرد و یا قیمت پایین تری (سقف قیمت خرید مورد نظر) را پیشنهاد بدهد؛ همچنین کارگزار خریدار می‌تواند تا قبل از قبول قیمت فروشنده تقاضای خود را کاهش دهد. در صورت عدم کشف نرخ در زمان زرد، این زمان قابلیت تمدید تا دو دوره دیگر به پیشنهاد کارگزار خریدار یا فروشنده به منظور تغییر قیمت از سوی طرفین و کشف نرخ را دارد.

  • زمان قرمز (یک دقیقه) (زمان رقابت)

    اگر مقدار تقاضایی که سقف قیمت پیشنهادی فروشنده را پذیرفته اند، بیش از مقدار عرضه باشد معاملات وارد زمان رقابت می‌شود و در این زمان کارگزار خریدار می‌تواند قیمتی بالاتر از قیمت فروشنده پیشنهاد نماید و اجازه کاهش یا افزایش حجم تقاضای خود را ندارد و بدیهی است پس از اتمام این زمان، سیستم دستورات خرید و فروش را بر اساس بالاترین قیمت ها مرتب نموده و آنها را با هم تطابق می‌دهد. اولویت خرید با قیمتهای بالاتر و زمان ثبت زودتر است. در صورتی که قیمت خرید بیشتر یا مساوی با قیمت فروش باشد، معامله صورت گرفته و پس از تایید ناظر، گواهینامه معاملات برای طرفین صادر می‌شود.

    پس از خرید کالا در تالار معاملاتی کالای مورد نظر توسط کارگزار به مشتری تخصیص می‌یابد. پس از تخصیص کالا اعلامیه خرید کالا از طرف کارگزاری برای مشتری ارسال می‌گردد که در این اعلامیه جزئیات قرارداد از جمله قیمت و کارمزدهای کارگزاری و بورس و سایر کسورات قانونی درج شده است.خریدار باید حداکثر تا ساعت ١٢ روز کاری سوم بعد از تاریخ خرید کالا نسبت به تسویه نهایی ( پرداخت مابقی کل مبلغ خریداری شده و کلیه کارمزدها به حساب های مندرج در اطلاعیه خرید )اقدام نماید و فیش های بانکی را به کارگزاری ارسال نماید ضمنا ضروری است که نام واریزکننده وجه کالا حتما با نام خریدار یکسان باشد و کد شناسه صحیح هر قرارداد در فیش واریزی قید گردد. خریدار همچنین باید مالیات بر ارزش افزوده مربوط به معامله را نیز پرداخت نماید که در حال حاضر 5% مبلغ کل معامله(قیمت معامله×حجم خرید) می‌باشد.

    در صورتی که در تالا معاملاتی کارگزار موفق به انجام معامله نشود.پس از اطلاع به مشتری نسبت به حذف سفارش از سیستم اقدام می‌نماید که در این صورت مبلغ پیش دریافت مشتری آزاد می‌شود.

  • تسویه حساب با پایاپای

    پس از واریز مابقی وجه کالا، کارمزدها و مالیات بر ارزش افزوده از طرف خریدار، کارگزار خریدار اقدام به تسویه حساب با اتاق پایاپای نموده و مدارک تسویه کالا را تکمیل کرده و درخواست ثبت سفارش را به کارگزار فروشنده ارسال می‌نماید.

نرخ کارمزدها و جرایم

حق پذیرش کالاهای کالایی در بورس کالا

حق پذیرش بورس کالای ایران برای هر کالا ٠.٠٠٠٠٧ برابر ارزش برآوردی کل معاملات سالانه تا سقف ٥٠ میلیون تومان

حق درج کالا بر روی تابلو بورس کالای ایران

عرضه کنندگان کالا ٠.٠٠٠٢ برابر ارزش معاملات یک سال و حداکثر تا سقف ١٥ میلیون تومان به عنوان حق درج کالا به بورس کالای ایران می‌پردازند.

    جرایم

  • جریمه تاخیر در پرداخت وجه خرید کالا و عدم تسویه در مهلت قانونی

    جریمه هر روز تاخیر در واریز وجه به حساب پایاپای بورس کالای ایران و عدم تسویه حساب روزانه ٠.٠٠٢٥ ارزش کل قرارداد است که خریدار ملزم به پرداخت آن به فروشنده کالاست. (لازم به ذکر است که خریدار کالاهای نقدی در رینگ داخلی ملزم است قبل از پایان ساعت ١٢ ظهر روز سوم کاری پس از خرید، از طریق کارگزار خود نزد اتاق پایاپای بورس کالای ایران تسویه حساب نموده باشد).

  • جریمه ابطال قرارداد

    هر قرارداد خرید در صورت عدم تسویه تا ٥ روز کاری و ٧ روز تقویمی‌از اتمام مهلت قانونی تسویه ابطال شده و خریدار موظف به پرداخت ٠.٠٥ برابر ارزش کل قرارداد به اضافه دو سر کارمزد خریدار و فروشنده به حساب پایاپای بورس است.

    نرخ کارمزدهای معاملات محصولات کالای در بورس کالا

    عنوانضریب

    (سهم خریدار)
    سقف مبلغ 

    (سهم خریدار)
    ضریب 

    (سهم فروشنده)
    سقف مبلغ 

    (سهم فروشنده)
    ضریب کل 

    (سهم دوسر)
    سقف مبلغ 

    (سهم دوسر)
    کارمزد سازمان بورس٠.٠٠٠٣٢٨٠,٠٠٠,٠٠٠٠.٠٠٠٤٨١٢٠,٠٠٠,٠٠٠٠.٠٠٠٨٢٠٠,٠٠٠,٠٠٠
    کارمزد شرکت بورس٠.٠٠٠٥١٠٠,٠٠٠,٠٠٠٠.٠٠٠٥١٠٠,٠٠٠,٠٠٠٠.٠٠١٢٠٠,٠٠٠,٠٠٠
    کارمزد کارگزار٠.٠٠١٨١٠٠,٠٠٠,٠٠٠٠.٠٠١٨١٠٠,٠٠٠,٠٠٠٠.٠٠٣٦٢٠٠,٠٠٠,٠٠٠
    جمع٠.٠٠٢٦٢٢٨٠,٠٠٠,٠٠٠٠.٠٠٢٧٨٣٢٠,٠٠٠,٠٠٠٠.٠٠٥٤٦٠٠,٠٠٠,٠٠٠