بورس انرژی
معاملات برق در بورس انرژی

 مفاهیم معاملات برق

 

پروفیل بار

در حال حاضر در سیستم معاملاتی بورس انرژی ایران ،برای هر نماد ،معاملات برق در چهار دسته ،کم باری ،پر باری ،میان باری و بار پیک معامله می شود.

نام دوره مصرفتعداد ساعت
بار پایه٢٤ ساعت یک شبانه روز، آغاز از ساعت ٠٠:٠٠ تا ٢٤:٠٠ مطابق ساعات رسمی جمهوری اسلامی ایران
اوج بار (بار پیک)٤ ساعت یک شبانه روز ،ساعت آغازو پایان دوره اوج بار( پیک ) در هر دوره تحویل مطابق با اعلام سالیانه شرکت مدیریت شبکه برق ایران می باشد
میان باری١٢ ساعت یک شبانه روز ، ساعت آغازو پایان دوره میان باری در هر دوره تحویل مطابق با اعلام سالیانه شرکت مدیریت شبکه برق ایران می باشد
کم باری٨ ساعت یک شبانه روز ، ساعت آغازو پایان دوره کم باری در هر دوره تحویل مطابق با اعلام سالیانه شرکت مدیریت شبکه برق ایران می باشد
 

 

مکان تحویل

   مکان تحویل مشخص می کند که تحویل برق بر اساس قرارداد آتی منعقد شده ، باید در کدام محدوده سیستم انتقال انجام شود.

 

حجم قرارداد

  حجم قرارداد بیانگر میزان برقی است که طبق قرارداد آتی منعقد شده باید تحویل داده شود ،حجم قرارداد عبارت است از :

 انداره برق تحویلی(توان) *تعداد روزهای تحویل * تعداد ساعات تحویل به ازای هر روز

واحد پایه تخصیص برای هر کالا و حداقل تغییر سفارش قیمت، حداقل خرید، حداقل عرضه و حداکثر خرید

 

  برای کالای برق، حداقل حجم بسته قابل معامله در یک ساعت (واحد پایه تخصیص)، یک مگاوات ساعت و حداقل تغییر سفارش قیمت، ١٠ ریال تعیین گردیده است. حداقل خرید نیز معادل واحد پایه تخصیص تعیین شده است. حداقل عرضه نیز معادل ٥ درصد توان قابل عرضه دوره تحویل نیروگاه در بورس (مورد تائید شرکت مدیریت شبکه) تعیین شده است.

 

  مدیریت مارجین

   مارجین وجوهی است که از طرف شرکت توانیر جهت انجام تعهدات در اختیار شرکت سمات قرار می گیرد.

 

  • مارجین اولیه

  •  

       وجهی است که شرکت توانیر جهت پرداخت مابه التفاوت قیمت خرید یا فروش از میانگین وجه فروشندگان خصوصی در صورتی که خریدار دولتی باشد دریافت می کند . شروع معاملات در بورس انرژی منوط به ارائه آن است . تعیین میزان این وجه توسط شرکت سمات در قالب وجوه اداره شده در صندوق انجام می شود.

     

     

  • مارجین لازم

  •  

      مارجین لازم در ابتدای هر هفته توسط سمات محاسبه می شود .در صورتی که وجوه در اختیار سمات از محل مارجین اولیه کمتر از مارجین لازم باشد ،شرکت توانیر متعهد به پرداخت مابه التفاوت تا میزان مارجین اولیه است .کدهای سهامداری خریداران دولتی با هماهنگی بورس انرژی در صورت شارژ نشدن مسدود می شود.اگر خریداران و فروشندگان دولتی باشند ،ارسال اطلاعات مربوط به معـامله ، توسـط سمات به توانیر اعلام می شود و مسئولـیت انجـام امـور مربوط به تسویـه مـالی نیـز بـر عهـده شـرکت تـوانیر مـی باشد.

     

  • مارجین اضافی

  •  

     

      وجهی است که در مواقع غیر عادی بازار توسط سمات تعیین و به عنوان جایگزین مارجین لازم اعلام می گردد ،مارجین اضافی ظریبی از مارجین لازم است.

    در صورت نکول فروشنده اعم از خصوصی یا دولتی ،تسویه وجوه مربوط به تامین انرژی برق رزرو بر عهده شرکت توانییر می باشد. اگر خریدار خصوصی باشد و نکول توسط فروشنده دولتی انجام شده باشد، تامیین برق توسط تولید کننده رزرو خصوصی با استفاده از مارجین اولیه انجام می گردد.

    مشخصات قراردادها

    معاملات بورس همواره بر مبنای رقابت و به یکی از روش‌های حراج انجام می شود. اجرای سفارش‌ها براساس اولویت قیمت و در صورت تساوی قیمت‌ها براساس اولویت زمانی ورود سفارش به سامانه معاملات خواهد بود.

     

  • قرارداد سلف موازی استاندارد برق

  •  

      

     قراردادی است که در بازار مشتقه معامله شده و براساس آن مقدار معینی از دارایی پایه براساس مشخصات قرارداد سلف موازی استاندارد به فروش می‌رسد. وجه قرارداد مذکور باید در هنگام معامله و طبق زمان بندی تعیین شده در مشخصات قرارداد پرداخت و دارایی پایه در سررسید تحویل شود

     

  • قرارداد آتی

  •  

     

      قراردادی است که در بازار مشتقه معامله می شود و فروشنده براساس آن متعهد می‌شود در سررسید معین، مقدار معینی از کالای مشخص را به قیمتی که الان تعیین می‌کنند بفروشد و در مقابل طرف دیگر قرارداد متعهد می‌شود آن کالا را با آن مشخصات خریداری کند و برای جلوگیری از امتناع طرفین از انجام قرارداد، طرفین به صورت شرط ضمن عقد متعهد می‌شوند مبلغی را به عنوان وجه تضمین نزد اتاق پایاپای بگذارند و متعهد می‌شوند متناسب با تغییرات قیمت آتی، وجه تضمین را تعدیل کنند و اتاق پایاپای از طرف آنان وکالت دارد متناسب با تغییرات، بخشی از وجه تضمین هر یک از طرفین را به عنوان اباحه تصرف در اختیار دیگری قرار دهد و او حق استفاده از آن را خواهد داشت تا در سررسید با هم تسویه کنند.

     

    قرارداد اختیار معامله

     

      اوراق بهاداری است که به موجب آن فروشنده اوراق متعهد می‌شود در صورت درخواست خریدار، مقدار مشخصی از دارایی پایه را به قیمت اعمال معامله کند. خریدار اوراق می‌تواند در زمان یا زمان‌های معینی در آینده طبق قرارداد، معامله را انجام دهد. فروشندۀ اوراق اختیار معامله در قبال این تعهد، مبلغ معینی از خریدار اوراق دریافت می‌کند. برای جلوگیری از امتناع فروشنده اوراق از انجام قرارداد، فروشنده ضمن قرارداد متعهد می‌شود مبلغی را به عنوان وجه تضمین نزد کارگزار بورس یا اتاق پایاپای قرار دهد و متناسب با تغییرات قیمت اوراق اختیار معامله، آن را تعدیل کند. هر یک از خریدار و فروشنده می‌توانند در مقابل مبلغی معین، اختیار یا تعهد خود را به شخص ثالثی واگذار کنند که وی جایگزین آنها خواهد بود. اوراق اختیار معامله می‌تواند به صورت اختیار فروش یا خرید باشد.

    بازیگران بورس انرژی

    شرکت توانیر مالکیت شرکت های برق منطقه ای به عنوان بزرگترین عرضه کنندگان برق در بورس انرژی و شرکت های توزیع نیروی برق به عنوان اصلی ترین خریداران بورس انرژی را دارد. از اینرو این شرکت از ذینفعان اصلی بورس انرژی به شمار می رود ، ضـمن اینکه ایـن شـرکت عضـو اتاق پایاپای بـورس انـرژی بـوده ،و تعهـدات مـالی خریـداران شـرکت های بـورس انـرژی را مدیریت می‌کند.

    فرایند انجام معاملات برق در بورس انرژی

    • مرحله اول ( دریافت کد معاملاتی )

    ١-مراجعه به شرکت مدیریت شبکه برق ایران و دریافت فرم تکمیل شده و ممهور (معرفی نامه جهت درخواست کد خاص برای معاملات برق در بورس انرژی)

    ٢-مراجه به کارگزاری و تکمیل فرم های :

    • احراز هویت مشتری
    • درخواست کد معاملاتی
    • بیانیه ریسک

    متقاضیان باید در هنگام مراجعه به شرکت های کارگزاری، مدارک و اطلاعات ذیل را به همراه داشته باشند:

    • اطلاعات در خصوص اساسنامه، شناسه ملی، شرکت نامه ، آگهی روزنامه رسمی در خصوص تأسیس و آخرین تغییرات آن، آگهی آخرین تغییرات مدیران و صاحبان امضای مجاز ، ترکیب سهامداران، مالکان یا شرکاء بالای ده درصد، مؤسسان، اعضای هیأت مدیره و مدیر عامل، بازرسان، حسابرسان و نشانی اقامتگاه آنان.
    • اطلاعات مربوط به حساب بانکی مرتبط با معاملات کالا یا اوراق بهادار مبتنی بر کالا.
    • اطلاعات در مورد حجم معاملات قبلی.
    • اصل مدرک شناسایی صاحبان امضای مجاز شامل شناسنامه و کارت ملی و کپی تمامی صفحات مدارک مذکور
    • مرحله دوم (مراحل انجام معامله )

    • ارسال سفارش با تکمیل فرم خرید برای خریدار و فرم فروش برای فروشنده قبل از ساعت ٩.٣٠ روز معاملاتی
    • ورود سفارشات به سیستم معاملات توسط کارگزار در مرحله پیش گشایش ٩.٣٠ تا ١٠
    • اعمال تغییرات حجمی و قیمتی در طول ساعات معاملات ١٠ تا ١٢

    ساعات شروع و پایان جلسه معاملاتی در بورس انرژی از ٩:٣٠ تا ١٢:٠٠ روزهای کاری می باشد که از ساعت ٩:٣٠ تا ١٠:٠٠مرحله پیش گشایش، ساعت ١٠:٠٠ مرحله گشایش و از ساعت ١٠:٠٠ تا ١٢:٠٠ معاملات به صورت حراج پیوسته انجام خواهد شد. معاملات برای نمادهای روزانه برای خرید برق ٣ روز آینده انجام می شود ،و خریداران و فروشندگان می توانند قرارداد های برق ٣ تا ٣٠ روز بعد را معامله کنند.

    • مرحله سوم ( تسویه حساب و دریافت گزارش معاملات )

    شرکت سپرده گزاری مرکزی هنگام انعقاد معامله ،پول را از کارگزار خریدار دریافت و به کارگزار فروشنده حداکثر تا ٣+t روز بعد تحویل می دهد.

    شرکت توانیر ازحساب ودیعه نزد سمات براشت وجه می نماید و در مود تحویل، بنا به گزارش شرکت مدیریت شبکه ،اگر نکول رخ داده باشد و نکول کننده شزکت دولتی و یا نیروگاه خصوصی باشد ، پول قرارداد به علاوه جرایم از ودیعه شرکت توانیر پرداخت خواهد شد.

    در پایان روز معاملاتی در صورت انجام معاملات ، گزارشی از معاملات صورت گرفته تهیه و به فروشنده و یا خریدار تحویل داده می‌شود.

    نرخ کارمزد ها

    شرحکارمزد خرید(درصد)سقف کارمزد خریدکارمزد فروش (درصد)سقف کارمزد فروش
    شرکت بورس انرژی٠/٠٤١٠٠،٠٠٠،٠٠٠٠/٠٤١٠٠،٠٠٠،٠٠٠
    شرکت سپرده گذاری مرکزی٠/٠٢٥١٠٠،٠٠٠،٠٠٠٠/٠٢٥١٠٠،٠٠٠،٠٠٠
    شرکت مدیریت فناوری٠/٠١٥١٠٠،٠٠٠،٠٠٠٠/٠١٥١٠٠،٠٠٠،٠٠٠
    سازمان بورس و اوراق بهادار٠/٠٣٢٨٠٠٠٠٠٠٠٠/٠٤٨١٢٠٠٠٠٠٠٠
    شرکت کارگزاری٠/١٥١٠٠٠٠٠٠٠٠٠/١٥١٠٠٠٠٠٠٠٠
    جمع٠/٢٦٢٤٨٠٠٠٠٠٠٠٠/٢٧٨٥٢٠٠٠٠٠٠٠

    کارمزد حق پذیرش و حق درج کالاها

     

    حق پذیرش کلیه نیروگاه ها با ظرفیت نامی بزرگ تر مساوی ١١٩ مگاوات معادل ٥٠ میلیون ریال و سایر نیروگاه ها معادل ٠/٠٠٠٧ ارزش برآوردی معاملات سالانه آنها با فرض ٥٠٠٠ ساعت تولید نیروگاه در سال و فروش آن با قیمت متوسط ٤٠٠٠٠٠ ریال مگاوات ساعت همچنین عرضه ٣٠% ظرفیت نامی در بورس انرژی تعیین گردید.

    نرخ جرایم

    در قراردادهای نقد، نسیه و سلف در صورت عدم صدور حواله خرید کالا طی مهلت مقرر، قرارداد فسخ می گردد و اصل وجه و خسارت‌ها و کارمزدها به شرح زیر پرداخت می‌شود: 
    در صورتی که فروشنده به هر نحو از صدور حواله خرید کالا خودداری نماید، وی مکلف است ٥ درصد ارزش معامله را به عنوان خسارت انفساخ به همراه کلیه هزینه‌های مصوب اعم از دو سرکارمزد شرکت بورس انرژی، کارمزد کارگزار خریدار و فروشنده، دو سر کارمزد تسویه و دو سر حق نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار را پرداخت نماید.

      

    فرم های سفارش خرید و فروش در بازار فیزیکی

    قرارداد سلف موازی استاندارد کالای برق

    فرم ها جهت دریافت کد مشتری

    مشخصات فنی قرارداد سلف موازی استاندارد برق

                                            معرفی نامه جهت معاملات برق